پرریزی در طوطی‌ها: علل، نشانه‌ها و تغذیه در این دوران آپدیت ۱۴۰۴

پرریزی دوره ای (Molting) در پرندگان و طوطیسانان

پرریزی پر در طوطی ها مانند ملنگو و عروس هلندی، گرینچیک، بریزیلی و... یکی از دغدغه‌های رایج صاحبان پرندگان زینتی است بسیاری از افرادی که از این پرندگان زیبا نگهداری می‌کنند، زمانی که شاهد از دست دادن پرهای آن‌ها می‌شوند، نگران می‌شوند. پرها نه تنها به پرندگان کمک می‌کنند تا پرواز کنند، بلکه نقش مهمی در حفظ دما و محافظت از آن‌ها در برابر عوامل محیطی دارند.

در حالی که پرریزی معمولاً نشانه‌ای از یک مشکل جدی نیست، اما می‌تواند به دلایل مختلفی از جمله کمبود مواد مغذی، استرس یا مسائل رفتاری رخ دهد. در برخی موارد، ریزش مکرر پرها ممکن است نشانه‌ای از بیماری‌ یا عوامل مختلف باشد که نیاز به توجه توسط سرپرست ها دارند.

در این مقاله در طوطی تامر ( پت شاپ فریدون)، به بررسی علل مختلف پرریزی و راه‌های پیشگیری، تغذیه و مراقب ها در این دوران آن خواهیم پرداخت.

پرریزی یا ملتینگ (Molting) در پرندگان به فرآیند دوره ای ریختن پرهای کهنه و فرسوده و جایگزینی آنها با پرهای جدید گفته میشود.
این فرآیند برای سلامت و بقای پرندگان حیاتی است زیرا پرها ساختارهای مرده ای هستند که به مرور زمان آسیب میبینند و کارایی خود را از دست میدهند.

چرا پرندگان پرریزی میکنند؟

• جایگزینی پرهای آسیب دیده: پرها به دلیل فعالیتهای روزمره مانند پرواز تماس با محیط و عوامل جوی دچار فرسودگی میشوند و نیاز به تجدید دارند.

• تغییر پریوش فصلی: در بسیاری از گونه ها ملتینگ منجر به تغییر رنگ و طرح پرها میشود که برای استتار جذب جفت در فصل تولید مثل یا تنظیم دما در فصول مختلف سال اهمیت دارد.

انواع پرریزی (Molting)

• پرریزی کامل (Complete Molt)

نوع پرریزی پرنده تمام پرهای خود را در یک دوره ی زمانی نسبتا کوتاه جایگزین میکند. این اتفاق معمولاً پس از فصل تولید مثل رخ می دهد. برخی پرندگان در طول پرریزی کامل ممکن است به طور موقت قدرت و شدت پرواز کمتر شود که در هر گونه ای به یک نحو رخ می دهد.
از دست دادن کامل توانایی پرواز در طبیعت در طول ملت کامل برای اکثر پرندگان نادر است و معمولاً به گونه‌های خاصی محدود میشود. دلیل این امر این است که پرندگان برای بقا به توانایی پرواز خود نیاز دارند تا از شکارچیان فرار کنند و به دنبال غذا بگردند. از دست دادن ناگهانی تمام پرهای پرواز شاهپرها و شاهپرهای ثانویه آنها را بسیار آسیب پذیر میکند.

در طبیعت پرریزی کامل معمولاً به صورت تدریجی و متقارن انجام میشود. پرهای پرواز به صورت جفت جفت از هر دو بال میریزند و پرهای جدید به سرعت جایگزین آن‌ها میشوند. این روند به پرنده اجازه میدهد تا همچنان قادر به پرواز باشد هر چند ممکن است قدرت و مانورپذیری آن کمی کاهش یابد.

گونه هایی که ممکن است به طور موقت توانایی پرواز خود را در پرریزی کامل از دست بدهند مانند برخی اردک ها و غاز ها معمولاً دارای ویژگی‌های خاصی هستند

• پرریزی جزئی (Partial Molt):
در این نوع ملتینگ فقط برخی از پرهای بدن سر یا پرهای پرواز به جز پرهای اصلی بال جایگزین میشوند. این نوع ملت معمولاً در طول سال و قبل از فصل تولید مثل رخ میدهد.

روند (Molting) پرریزی دوره ای

1• ریختن پرهای قدیمی: پرهای فرسوده به تدریج می ریزند.

2• رشد پرهای جدید: پر های جدید در غلاف‌های محافظ به نام پر سوزنی رشد می‌کنند که در ابتدا حاوی خون هستند.

3• تکامل پرهای جدید: با رشد پر غلاف خشک شده و پرنده آن را جدا میکند.

عوامل مؤثر بر (ملتینگ) پرریزی دوره پرندگان و طوطیسانان

• فصل و طول روز: تغییرات نور و دما نقش مهمی در زمان بندی پرریزی دارند.

• تغذیه: پرریزی یک فرآیند پرانرژی است و نیاز به تغذیه ی مناسب و غنی دارد.

• وضعیت تولید مثل: پرریزی معمولاً پس از پایان دوره ی تولید مثل رخ میدهد.

• سلامت پرنده: پرندگان سالم پرریزی منظم تری دارند.

اهمیت پرریزی (Molting)

ملتینگ برای سلامت و بقای پرندگان ضروری است. پرهای جدید کارایی بهتری در پرواز تنظيم دما و محافظت دارند. همچنین تغییر پرپوش میتواند نقش مهمی در استتار و جذب جفت ایفا کند برای صاحبان پرندگان زینتی توجه به دوره ی ملتینگ و فراهم کردن شرایط مناسب برای پرنده در این زمان اهمیت دارد.

آیا نداشتن پرریزی دوره ای (Molting) در پرندگان یک مزیت است؟

متأسفانه این یک تصور اشتباه رایج در بین برخی از سرپرستان پرندگان است که فکر می کنند نداشتن پرریزی در پرنده یک مزیت محسوب میشود در واقع عدم پرریزی طبیعی در پرندگان بالغ میتواند نشانه ای از وجود یک مشکل جدی در سلامت آنها باشد و نه یک وضعیت مطلوب.
همانطور که توضیح داده شد، پرریزی یک فرآیند فیزیولوژیکی ضروری برای سلامت پرندگان است. پرهای قدیمی و فرسوده باید به طور دوره ای با پرهای جدید و سالم جایگزین شوند تا عملکرد صحیح پرواز تنظیم دما و محافظت از پوست حفظ شود.

علل عدم پرریزی (Molting) در پرندگان

عدم وقوع پرریزی (Molting) طبیعی در پرندگان بالغ فرآیندی که برای جایگزینی پرهای فرسوده و حفظ سلامت پرنده حیاتی است میتواند ناشی از عوامل متعددی باشد که همگی بر فیزیولوژی و وضعیت بدنی پرنده تأثیر میگذارند. این عوامل را میتوان به دسته های زیر تقسیم کرد

• اختلالات هورمونی:
• پر ریزی دوره ای یک فرآیند پیچیده است که توسط تعامل دقیق هورمون‌های مختلف تنظیم میشود از جمله هورمون‌های تیروئید به ویژه T4 که باعث ریزش پرهای قدیمی و رشد پرهای جدید میشود هورمون‌های جنسی استروژن و تستوسترون که میتوانند ملتینگ را به تأخیر بیندازند و پرولاکتین که نقش مستقیمی در تنظیم ملتینگ دارد

• عدم تعادل در سطح این هورمون‌ها ناشی از بیماری های غدد درون ریز مشکلات تولید مثلی یا سایر عوامل فیزیولوژیکی میتواند منجر به توقف یا اختلال در چرخه ی طبیعی ملتینگ شود.

• سوءتغذيه:
• رشد پرهای جدید یک فرآیند متابولیکی پرهزینه است که نیازمند تامین کافی مواد مغذی ضروری است پرها عمدتاً از پروتئین به ویژه اسیدهای آمینه گوگرددار مانند متیونین و م سیستئین، ویتامین ها مانند ویتامین A، D، E، بیوتین و ویتامینهای گروه B و مواد معدنی مانند روی و ید تشکیل شده اند.
کمبود هر یک از این مواد مغذی میتواند توانایی بدن پرنده برای تولید پرهای جدید را مختل کرده و در نتیجه مانع از ملتینگ شود. برای مثال کمبود ید میتواند منجر به کاهش سطح هورمونهای تیروئید و اختلال در پر ریزی دوره ای شود.

• استرس مزمن
استرس طولانی مدت ناشی از عوامل محیطی نامناسب مانند ازدحام سر و صدای زیاد تغییرات ناگهانی در محیط، مشکلات اجتماعی مانند قلدری سایر پرندگان یا عدم وجود محرک های کافی میتواند سیستم ایمنی پرنده را تضعیف کرده و تعادل هورمونی آن را بر هم بزند.
هورمونهای استرس میتوانند فرآیندهای متابولیکی بدن را تغییر داده و اولویت را به حفظ عملکردهای حیاتی بدهند در نتیجه انرژی لازم برای ملتینگ تامین نشود. استرس همچنین میتواند باعث ریزش غیر طبیعی پرها شود که نباید با ملتینگ طبیعی اشتباه گرفته شود.

• بیماری های زمینه ای :
بسیاری از بیماریهای سیستمیک میتوانند بر توانایی بدن پرنده برای انجام ملتینگ تأثیر بگذارند. این شامل:

• بیماریهای کبدی و کلیوی: این اندامها نقش مهمی در متابولیسم و دفع مواد زائد دارند. اختلال در عملکرد آنها میتواند منجر به کمبود مواد مغذی و تجمع مواد سمی شود که بر سلامت پرها تأثیر می گذارد.

• عفونتهای مزمن: وجود عفونتهای طولانی مدت چه باکتریایی، ویروسی یا قارچی، میتواند انرژی بدن را تحلیل برده و مانع از انجام فرآیند پرانرژی ملتینگ شود.

• بیماری منقار و پر (PBFD): این بیماری ویروسی به طور خاص فوليکولهای پر را هدف قرار میدهد و میتواند منجر به از دست دادن پرها و جلوگیری از رشد پرهای جدید شود که به نظر میرسد پرنده ملت نمیکند.

• بیماری اتساع پیش معده (PDD): عفونت ناشی از ویروس بورنای پرندگان (ABV) که به اعصاب دستگاه گوارش آسیب میرساند و منجر به اختلال در هضم و جذب مواد مغذی ضروری برای رشد پرها میشود در نتیجه ملتینگ مختل میگردد.

• تومورها و نئوپلاسمها: رشد غیر طبیعی سلولها میتواند انرژی و مواد مغذی بدن را منحرف کرده و بر فرآیندهای فیزیولوژیکی از جمله ملتینگ تأثیر بگذارد.

• عوامل محیطی نامناسب: دمای محیط بسیار پایین یا بسیار بالا میتواند متابولیسم پرنده را تحت فشار قرار داده و بر چرخه ی پرریزی تأثیر بگذارد. نور ناکافی یا نامناسب نیز میتواند ریتم های بیولوژیکی پرنده را مختل کرده و زمان بندی ملتینگ را تحت تأثیر قرار دهد.

• سن بالا و ضعف عمومی: در پرندگان بسیار پیر کارایی سیستم های بدنی کاهش مییابد و ممکن است توانایی انجام یک ملتینگ کامل و سالم کاهش یابد.

در نتیجه عدم پرریزی دوره ای در پرندگان یک علامت هشدار دهنده است که نشان میدهد یک یا چند عامل فیزیولوژیکی یا محیطی بر سلامت پرنده تأثیر گذاشته است. تشخیص علت دقیق این مشکل نیازمند ارزیابی توسط دامپزشک متخصص پرندگان است که میتواند با انجام معاینات فیزیکی و آزمایشهای تشخیصی علت زمینه ای را شناسایی و درمان مناسب را تجویز کند.

رژیم غذایی مناسب در دوران پرریزی (ملتینگ)

دوران پرریزی Molting یک دوره ی پراسترس و پرانرژی برای پرندگان است و تغذیه ی مناسب نقش حیاتی در گذراندن سالم این دوره و رشد پرهای جدید و قوی دارد. رژیم غذایی و مکمل های مناسب میتوانند به پرنده کمک کنند تا این مرحله را با موفقیت پشت سر بگذارد.

رژیم غذایی مناسب در دوران پرریزی

هدف اصلی در تغذیه‌ی پرنده در دوران پرریزی تامین مواد مغذی مورد نیاز برای رشد پرهای جدید و حفظ سلامت عمومی پرنده است. پرها عمدتاً از پروتئین تشکیل شده اند بنابراین افزایش پروتئین در رژیم غذایی بسیار مهم است.

تأمین پروتئین:

• تخم مرغ تخم مرغ آب پز همراه با پوست خرد شده برای تامین کلسیم یک منبع عالی از پروتئین با کیفیت بالا است.

• كينوا پخته این شبه غله منبع خوبی از پروتئین گیاهی و به راحتی قابل هضم است.

• دانه های جوانه زده نسبت به دانه های خشک پروتئین و مواد مغذی بیشتری دارند.

• حبوبات پخته به مقدار کم و با احتیاط برخی حبوبات پخته مانند عدس و نخود میتوانند منبع پروتئین باشند اما باید به مقدار کم داده شوند تا مشکلات گوارشی ایجاد نکنند.

• غذای تخم مرغی (Egg food) این غذا که به طور خاص برای پرندگان در دوران تولید مثل و پرریزی فرموله شده منبع خوبی از پروتئین و انرژی است.

پلت ها:

با کیفیت بالا اطمینان حاصل کنید که پلت های مصرفی پرنده حاوی میزان مناسبی پروتئین هستند.

• ویتامین ها و مواد معدنی ویتامین ها و مواد معدنی نقش مهمی در سلامت پوست و رشد پرها دارند.

تامین ویتامین:

• ویتامین A: در غذاهایی مانند سیب زمینی شیرین، هویج و فلفل دلمه ای قرمز به مقدار كم یافت میشود و برای سلامت پرها و درخشندگی آنها ضروری است.

• ویتامین D: اگر پرنده به نور طبیعی خورشید دسترسی کافی ندارد مکمل ویتامین D یا غذاهای غنی شده با آن مانند زرده ی تخم مرغ و برخی پلتها مهم است. نور خورشید به تولید این ویتامین حیاتی در بدن پرنده کمک میکند از لامپ UVB نیز برای تامین ویتامین D کمک بگیرید.

• ویتامین E: در بادام درختی تخمه ی آفتابگردان به مقدار (کم و سبزیجات برگ سبز مانند اسفناج و کلم پیچ وجود دارد و برای سلامت پوست و پرها مفید است.

• بیوتین: این ویتامین B برای رشد سالم پرها بسیار مهم است. استفاده از ب کمپلکس در پرریزی معمولی کفایت میکند.

• ید: برای عملکرد صحیح غده ی تیروئید و در نتیجه سلامت پرها ضروری است در برخی مکملها و پلتهای با کیفیت یافت میشود

• روی: در رشد و ترمیم بافتها نقش دارد.

اسیدهای چرب ضروری:

این چربی‌های سالم به حفظ سلامت پوست و درخشندگی پرها کمک میکنند در مکمل مولتی ویتامین و پلت مخصوص پرندگان موجود میباشند.

دانه های چرب:

به مقدار کم تخم کتان و شاهدانه حاوی اسیدهای چرب امگا 3 و امگا 6 هستند اما باید به مقدار محدود داده شوند.

آب تازه و تمیز:

اطمینان از دسترسی دائم پرنده به آب تازه و تمیز برای حفظ سلامت عمومی و تسهیل فرآیندهای متابولیک بدن ضروری است.

مکمل های دوران پرریزی در طوطیسانان

در صورتی که رژیم غذایی پرنده به تنهایی نتواند تمام نیازهای او را در دوران پرریزی تامین کند میتوان از مکمل های مخصوص پرندگان استفاده کرد این مکمل ها معمولاً حاوی ترکیبی از ویتامین ها مواد معدنی اسیدهای آمینه و بیوتین هستند که به طور خاص برای حمایت از رشد پرهای جدید فرموله شده اند.

مکمل های مولتی ویتامین مخصوص پرندگان: این مکمل ها میتوانند کمبودهای احتمالی در رژیم غذایی را جبران کنند.

مکمل های حاوی بیوتین: به طور خاص برای تقویت رشد پرها مفید هستند. استفاده از ب‌کمپلکس در پرریزی معمولی کفایت می کند اما در پرریزی های شدید و طولانی مدت از مکمل های پرسازی و اینجا کمک بگیرید.

مکمل های حاوی اسیدهای آمینه: اسیدهای آمینه بلوکهای سازنده ی پروتئین هستند و برای رشد پرهای قوی ضروری اند.

مکمل های کلسیم: اگر رژیم غذایی پرنده کمبود کلسیم دارد به خصوص اگر تخم مرغ به مقدار کافی مصرف نمیکند مکمل کلسیم می تواند مفید باشد.

نکات مهم

• تنوع غذایی: بهترین راه برای تامین تمام مواد مغذی مورد نیاز پرنده ارائه ی یک رژیم غذایی متنوع و متعادل (پلت) در طول سال است. این کار به پرنده کمک میکند تا ذخایر بدنی کافی برای گذراندن دوره ی پرریزی داشته باشد.

• عدم افراط در مکمل ها: استفاده ی بیش از حد از مکملها میتواند مضر باشد. قبل از استفاده از هرگونه مکمل با دامپزشک متخصص پرندگان مشورت کنید.

• توجه به شرایط فردی: نیازهای تغذیه ای هر پرنده ممکن است بسته به گونه سن وضعیت سلامت و شدت پرریزی متفاوت باشد.

• بهداشت: اطمینان حاصل کنید که غذا و آب پرنده همیشه تازه و تمیز هستند.

• حمام: فراهم کردن فرصت برای حمام کردن منظم به پرنده کمک میکند تا پوست و پرهای خود را تمیز نگه دارد و از ناراحتی ناشی از رشد پرهای جدید بکاهد. آب به نرم شدن کراتین اطراف پرهای جدید کمک میکند و جدا شدن غلاف آنها را آسان تر می سازد.

• محیط آرام: ایجاد یک محیط آرام و بدون استرس به پرنده کمک میکند تا انرژی خود را صرف رشد پرهای جدید کند.

با فراهم کردن یک رژیم غذایی غنی و در صورت نیاز استفاده از مکمل های مناسب میتوانید به پرنده ی خود کمک کنید تا دوره ی پرریزی را به سلامت و با کمترین استرس پشت سر بگذارد و پرهای جدیدی زیبا و قوی داشته باشد. در صورت مشاهده ی هرگونه مشکل یا نگرانی در طول دوره ی پرریزی حتماً با دامپزشک مشورت کنید.

منبع: https://t.me/fandogh_shah_group/116700/237303