طوطی سانان پرنده های حساسی هستند که دما و رطوبت محل نگهداری آنها باید به دقت کنترل شد. آنها ذاتا به مناطق گرمسیری و مرطوب متعلق دارند، بنابراین در پرورش آنها در قفس نیز باید شرایط زندگی مشابهی را برای آنها فراهم کنیم. از جمله طوطی هایی که به رطوبت نامناسب حساسیت نشان می دهند می توان به طوطی برزیلی، عروس هلندی، کاسکو، ماکائو، کاکادو، کانور، مرغ عشق و … اشاره کرد.

نامناسب بودن رطوبت محیطی برای طوطی ها با علایم ظاهری و رفتاری در آنها همراه خواهد بود که از طریق توجه به این علایم می توانید متوجه کم یا زیاد بودن رطوبت شوید، در ادامه به این علائم اشاره خواهد شد. هم چنین استفاده از دستگاه های رطوبت سنج بهترین راهکار برای کنترل دقیق رطوبت محل نگهداری طوطی سانان می باشد.

دلایل اهمیت رطوبت برای انواع طوطی سانان
همانطور که ما انسان ها تحمل رطوبت بسیار بالا و یا بسیار پایین را نداریم، طوطی سانان و سایر موجودات نیز در محدوده رطوبتی خاصی می توانند زندگی کنند. اگر تاکنون در محیط های جغرافیایی خشک مانند مانطق کویری قرار گرفته باشید، نشانه هایی از ترک خوردگی لب و پشت دست، خشک شدن گلو ، تنگی نفس ، خارش پوست و بینی و … را در خود احساس کرده اید.

همینطور اگر در مناطق شرجی و شمالی کشور نیز حضور داشته باشید، احساس خستگی و بی حالی ، گرمای شدید، تنفس تند تند، تعریق زیاد و … خواهید کرد و لباس های شما حالت چسبندگی پیدا خواهند کرد.

رطوبت در سالن نگهداری طوطی سانان بیش اندازه مهم و حیاتی است دلیل این امر را میتوان در ساختار و ویژگی‌های خاص آناتومی طوطی سانان یافت. طوطی سانان بر خلاف انسان از غدد تعریق برخوردار نیستند به همین دلیل به هنگام تعریق قادر به خارج نمودن تعریق از طریق غدد نمی باشند.
به هنگام کاهش رطوبت محیط در محل زندگی این پرندگان باید تمهیداتی جهت تامین رطوبت مناسب و مورد نیاز طوطی سانان صورت بگیرد. از این طریق این پرندگان قادر به زندگی در فضاهای مرطوب بدون روبرو شدن با هر گونه عوارضی باشند.
رطوبت به منظور نگه داشتن بدن این موجودات در حد سطح مناسب و خنک برای بدن آنان می باشد. زیرا تحمل محیط‌های گرم و خشک و بدون رطوبت متناسب برای طوطی سانان امری مشکل می باشد.

میزان رطوبت مناسب برای پرورش طوطی سانان
اهمیت رطوبت در سالن نگهداری طوطی سانان به دلیل عدم تحمل محیطهای گرم و خشک است. این پرندگان اساسا بومی و اهل نواحی گرم و مرطوب هستند. همین امر باعث کاهش قدرت تحمل این پرندگان در برابر محیط های گرم و خشک و بدون رطوبت می شود.
بر اساس تحقیقات به عمل آمده از مناطق زندگی این طوطی سانان بهترین رطوبت متعادل جهت زندگی آنها حدود ۳۵ الی ۵۵ درصد در نظر گرفته شده است (در شرایط و دوران های خاص مثل تخم گذاری یا پرریزی میزان رطوبت متفاوت است) افزایش و یا کاهش میزان رطوبت خارج از این محدوده باعث ایجاد مشکلات و ناراحتی هایی برای طوطی سانان خواهد شد.

کمبود رطوبت محیط چه خطری برای طوطی ها دارد؟
اگر شاهد رفتارهای بی قرارانه از طرف طوطی خود بودید، احتمالا نشانه ای از کمبود رطوبت محیطی باشد، شاید این مقدار رطوبت برای شما مناسب باشد ولی ممکن است برای پرنده شما غیر قابل تحمل باشد. علائم زیر در محیط های خشک نمود پیدا می کنند :

این علائم تقریباً علائم بارز از رفتار طوطی سانان در هنگام کاهش شدید رطوبت در محل زندگی آنان می باشند طوطیها و طوطی سانان عموماً پرندگان بسیار حساسی هستند و نیازمند رسیدگی فراوانی میباشند تامین رطوبت و مواد غذایی با کیفیت برای این پرندگان از مهم ترین گام های رسیدگی به آنان است.

عوارض بالا بودن رطوبت بر روی طوطی سانان چیست؟
بالا بودن رطوبت نیز تاثیرات به خصوصی بر رفتار و حالات ظاهری طوطی ها خواهد گذاشت که از جمله آنها می توان به موارد زیر اشاره کرد :

این علائم تقریباً علائم بارز از رفتار طوطی سانان در هنگام کاهش شدید رطوبت در محل زندگی آنان می باشند طوطیها و طوطی سانان عموماً پرندگان بسیار حساسی هستند و نیازمند رسیدگی فراوانی میباشند تامین رطوبت و مواد غذایی با کیفیت برای این پرندگان از مهم ترین گام های رسیدگی به آنان است.

چگونه می توانیم رطوبت داخل خانه را اندازه گیری کنیم؟
اگر دستگاه رطوبت سنج در دسترس ندارید این روش می تواند تا حدودی کمک کند ، سه قطعه قالب یخ کوچک را داخل یک لیوان قرار دهید و به آن آب اضافه کنید. بعد از سه دقیقه اگر رطوبت روی سطح خارجی لیوان شکل نگرفت، یعنی هوای داخل خانه خیلی خشک است و باید مرطوب شود. چه طور می توانیم

سایز دستگاه بخور باید متناسب با اندازه ی اتاقی باشد که شما قصد دارید آن را مرطوب سازید . با رعایت این امر می توانید از مشکل دوباره پر کردن مخزن دستگاه خلاص شوید . همچنین مطمئن شوید که دستگاه قابل تنظیم باشد .

انواع دستگاه های رطوبت ساز
دستگاه های بُخور یا رطوبت ساز یکی از این راه های افزایش رطوبت هوا هستند که به دو نوع بُخور گرم و سرد دسته بندی می شوند .

دستگاه های بخور گرم : از دستگاه های بخور گرم معمولا در هوای سرد استفاده می شود . احتمال رشد باکتری، قارچ و کپک در مخزن این نوع کم است و سبب انتشار مواد معدنی موجود در آب به هوا نمیشود. بنابراین میتوان مخزن آن را با آب شیر پر کرد. اما بهتر است مخزن این دستگاه بخور را نیز با آب مقطر پر کنید، چراکه رسوب املاح موجود در آب شیر در دستگاه بخور گرم میتواند عمر دستگاه را کاهش دهد.البته معایبی هم دارند. مثلا مصرف انرژی برق در آن ها بالاست و احتمال سوختگی با بخار داغ یا آب داخل مخزن وجود دارد.

دستگاه بخور سرد:دستگاه بخور سرد قطرات آب رو به صورت خيلي ريز درميارن و توي هوا پخش ميكنن بخاطر همين بهتره مخزن رو از آب جوشيده سرد شده پر كنيم
نكته منفی دستگاه بخور سرد اينه كه دما رو كاهش ميده، بخاطر همين شايد بهتر باشه زمستان ها توي استفاده ازش احتياط كنيم
از بخور گرم هم ميشه استفاده كرد و مشكلی نيس البته اينجا يه نكته مهم هست بالا بردن رطوبت هوا باعث افزايش رشد قارچ ها ميشه پس بايد نظافت رو با جديت بيشتری انجام بديم و غذاي پرنده ها مثل پلت،سرلاك و دانه ها رو در محيط مرطوب نگهداري نكنيم، ظرف ها رو كم كم پر كنيم و دان و خوراك تازه در اختيارشون بذاريم
دستگاه های بخور سرد به سه گروه تقسیم می شوند:

رطوبت ساز پروانه ای : در این دستگاه یک دیسک دوار آب را به سوی یک افشانه شانه ای شکل پرتاب میکند. بنابراین قطرات ریز آب بصورت مه از دستگاه خارج میگردد.

رطوبت ساز اولتراسونیک : دارای یک دیافراگم فلزی میباشند که با فرکانس فراصوت مرتعش گردیده و آب را بصورت مه به فضای اطراف پراکنده میکنند.

رطوبت ساز تبخیری : در این دستگاه، فیتیله ای آب درون مخزن را به خود جذب میکند. سپس توسط پنکه ای به فتیله دمیده میشود که باعث تبخیر آب از فتیله می شود.رطوبت سازهای تبخیری در صورت افزایش رطوبت نسبی هوا، خروج بخار آب از دستگاه را کاهش می دهند و به طور خودکار عمل می کنند.
از بخور سرد معمولا در فصل تابستان استفاده می شود. دستگاه های بخور سرد کم صدا تر از نوع گرم هستند و مصرف انرژی برق در آن ها کمتر است، اما معایبی نیز دارند، مثلا آب سرد محل مناسبی برای تکثیر قارچ ها و باکتری هاست و از آن جایی که در بخور سرد قطرات آب به هوا پراکنده می شوند، این مواد زیان آور هم به همراه آب در فضای اتاق منتشر می شوند (به غیر از رطوبت ساز تبخیری)، بنابراین مخزن آن ها را باید هر روز با آب و صابون ، آب و سرکه یا GSE (عصاره دانه گریپ فروت) تمیز شود. از طرف دیگر در بخور سرد، مواد معدنی موجود در آب، در هوا پراکنده می شوند، لذا باید مخزن آن ها را با آب مقطر پُر کرد. در غیر این صورت مواد معدنی موجود در آب به صورت گرد و غبار در محیط خانه پخش می شوند. البته رطوبت سازهای تبخیری از این قاعده مستثنا هستند.

روشهای تامین رطوبت برای محل زندگی طوطی سانان
رطوبت برای حفظ سلامتی و شادابی این پرندگان در وهله اول امری اساسی و کلیدی به شمار می رود. هر چند میزان رطوبت مورد نیاز طوطی سانان را میتوان از روشهای مختلفی تامین نمود ولیکن استفاده از دستگاه‌های رطوبت ساز بهترین متد می باشد.

روش اول: استفاده از دستگاه رطوبت ساز بخار گرم است. استفاده از این دستگاه برای فصول سرد سال توصیه میشود زیرا همزمان با بخار شدن آب درون محفظه این دستگاه هم رطوبت مورد نیاز طوطی سانان تامین می شود و هم دما افزایش پیدا می کند.

نکته: دقت نمایید به هنگام خرید دستگاه رطوبت ساز گرم به دلیل داشتن آب گرم درون محفظه بایستی این دستگاه را از دسترس پرنده خارج نمایید و در محلی دورتر از محل زندگی آن قرار دهید.

روش دوم: تامین رطوبت استفاده از دستگاه رطوبت ساز سرد است که پر فصل های گرم سال استفاده میشود. از جمله مزایای استفاده از دستگاه رطوبت ساز سرد میتوان به عدم آلودگی صوتی و همچنین تامین رطوبت مورد نیاز طوطی می باشد. به دلیل اهمیت رطوبت در سالن نگهداری طوطی سانان استفاده از این نوع رطوبت ساز شدیداً توصیه می شود.

روش سوم:آب پاشی پرهای پرنده میتواند تا حدودی به خنک نمودن پرنده و حفظ رطوبت آن کمک نماید. همچنین قرار دادن یک ظرف آب ولرم درون قفسه پرنده به افزایش رطوبت اطراف آن کمک شایانی می نماید.

روش چهارم: استحمام پرنده(با آب خالي) نباید در استحمام پرنده هم زیاده‌روی کنید به طور معمول هفته ای یک بار کافی هست

روش پنجم: قرار دادن ظرف فلزی حاوی آب، روی شوفاژ يا بخاری

روش های کاهش دادن رطوبت محل پرورش طوطی ها
اقلیم های شمال کشور دارای آب و هوایی شرجی با سطح رطوبتی بسیار بالا هستند، هم چنین اگر در یک محیط جغرافیایی با دما و رطوبت استاندارد زندگی می کنید، بالا بودن رطوبت محیطی ناشی از عوامل دیگری خواهد بود که در ادامه به انواع راهکارهای کاهش رطوبت محل نگهداری طوطی ها اشاره خواهد شد :

1- عدم نگهداری گل و گیاه در محل
بنا به دلایل ذکر شده در فوق، احتمال افزایش رطوبت محیط به دلیل فعالیت های تبخیری و فتوسنتزی گل ها و گیاهان وجود دارد. بنابراین خارج کردن گیاهان از محل نگهداری پرنده و یا انتقال طوطی به مکانی دیگر، گزینه مناسبی خواهد بود.

2- استفاده از فن تهویه
در صورتی که تشخیص شما بر این است که رطوبت داخل بالاتر از رطوبت محیط بیرون است، می توانید از فن و هواکش استفاده کنید تا رطوبت مازاد محیط داخل را به بیرون انتقال دهد. البته دریچه هایی را نیز جهت ورود هوای خنک و تازه در نظر بگیرید.

اما اگر در مناطق شمالی و شرجی کشور قرار دارید، این راهکار نه تنها به کاهش رطوبت کمک نخواهد کرد، بلکه وضعیت را بدتر نیز خواهد کرد.

3- خنک کردن اتاق در تابستان
استفاده از کولر گازی در فصل تابستان ، ضمن کاهش دمای اتاق به کاهش رطوبت نیز کمک خواهد کرد، زیرا سبب میعان و تراکم رطوبت شده و از میزان جنبش آنها را در محیط کاسته خواهد شد. این روش های برای اقلیم های شمالی کشور مفید است، البته به شرطی که دمای هوای نیز بالا باشد، در غیر این صورت سبب سرماخوردگی طوطی ها خواهد شد.

4- استفاده از دستگاه رطوبت گیر
اما اگر در فصل های سرد سال قرار دارید که امکان استفاده از تجهیزات خنک کننده وجود ندارد و از طرفی نیز رطوبت محیط بیرون بالاتر از رطوبت داخلی است، می توانید از دستگاه های رطوبت گیر استفاده کنید. آخرین گزینه برای کاهش رطوبت محیطی ، همین دستگاه است.

نتیجه گیری
در این مقاله به اهمیت رطوبت برای طوطی سانان و عوارض کاهش یا افزایش رطوبت محیطی پرداخته شد، هم چنین روش هایی نیز برای کاهش رطوبت و افزایش آن معرفی شدند که یکی از بهترین این روش ها خرید رطوبت ساز می باشد. در صورت مطالعه این مقاله ، محیط بهتری را برای پرنده های زینتی خود فراهم خواهید آورد که به سلامت و نشاط آنها کمک شایانی خواهد کرد.

منابع