فرایند پرریزی به معنی شل شدن پر قدیمی در فولیکول و افتادن آن و سپس رشد پر جدید است. در صورتی که یک پر به صورت مصنوعی در آورده شود و یا به روش دیگری از دست برود، بلافاصله پر شروع به رشد میکند بر ساختاری زنده با عروق خونی است و پر در حال رشد پر خونی که در برابر حوادث طبیعی آسیب پذیر است مجهز به یک غلاف کراتینی است پرنده در زمان پرآرایی این غلاف را از بین میبرد. بدیهی است که پرنده قادر به نوک زدن و آرایش تمامی پرهای خود مثلا پرهای ناحیه سرا نیست و برای آرایش آنها احتیاج به کمک هم جنس هایش دارد؛ فرایندی که «دگر آرایی» نامیده می شود. از این نظر نگهداری پرنده تنها مستوجب مراقبت بیشتری است.
پرریزی در تمامی طول عمر پرنده رخ میدهد جوجه بلافاصله بعد از تولد پوش پرهای تولد خود را می ریزد و پرهای جوانی به دست می آورد. در پرریزی جوانی نیز پرهای اولیه توسط پرهای بلوغ جایگزین میشود پرریزی تابع هورمونهای هیپوفیز و غدد صنوبری و تابع نور و چرخه تولید مثلی پرنده است. پرها طبق یک الگوی منظم می ریزند به طوری که پوشش پر بدن حالت لکه ای پیدا نکند یا جایی از بدن پرنده خالی از پر نشود؛ اگرچه پوشش آنها نازک شده و در این مواقع برای راحتی احتیاج به گرمای محیطی بیشتری دارند. پرریزی ممکن است بسته به تعداد پرهای جایگزین شده به صورت کامل یا جزئی باشد. پرواز یک ابزار حیاتی برای بقای پرندگان است بنابرین تمامی پرندگان باید پر کافی برای پرواز داشته باشند. تنها استثنا در این زمینه پرندگان آبزی از قبیل کشیم»، «کاکایی» و «قو» است که همزمان تمامی پرهای پروازشان را از دست میدهند و تا زمان روییدن مجدد پرها به شنا کردن می پردازند.
طوطی، پرریزی متوسطی دارد که اغلب بعد از فصل تولید مثل انجام می شود و قالب زمانی آن در گونه های مختلف طوطی ها متفاوت بوده و از طرفی تابع محل زندگی و طول نور روزانه است. برای مثال در آمریکای شمالی طوطی ،آفریقایی کوکاتو و پاراکیت آسیایی در زمستان و اوایل بهار به صورت سنگین پرریزی میکنند کواکر و آمازون در اواخر بهار پرریزی دارند و ماکائوها تا انتهای بهار و حتی اوایل تابستان صبر میکنند. برخی کنورها در بهار تولید مثل میکنند ولی برخی آن را به اواخر تابستان موکول می نمایند. علاوه بر این برخی طوطیها قبل از شروع فصل تولید مثل یک پرریزی جزئی را تجربه می کنند.
تغذیه پرریزی:
پر دارای ۹۱ درصد پروتئین ۸ درصد آب و ۱ درصد چربی است. بنابرین رشد مجدد پر مستلزم مصرف پروتئین، انرژی و مواد مغذی کافی است. در واقع هم تغییر جیره طوطی سالم از جیره فقیر به غنی، موجب وارد شدن آنها به مرحله پرریزی میشود زیرا مواد مغذی لازم برای پرریزی در اختیار آنها قرار دارد. دواسید آمینه حساس رشد پرها شامل متیونین و لایزین است. مقدار غذای مصرفی طوطی ها در دوره پرریزی افزایش می یابد و غنی تر میشود. طوطی هایی که با استفاده از جیره های غذایی فقیر نگهداری میشوند از مکمل های پروتئینی از قبیل تخم مرغ سود فراوان میبرند، منابع گیاهی اسیدهای آمینه شامل انواع لوبیاها و سویا است. افزودن ویتامین ها به غذای طوطی ها در دوره تولک موجب کاهش تنش آنها می شود. ویتامین مورد استفاده به صورت مستقیم مصرف شده و یا با غذای آنها مخلوط گردد. بهتر است به آب آنها افزوده نشود. مکمل های ویتامینی و مواد معدنی اغلب مقداری قند همراه دارند که موجب رشد باکتری ها در آب میشود. در صورت افزودن ویتامینها به آب شرب آنها لازم است به صورت روزانه و هر ۸ ساعت یکبار عوض شود ظرف آب آنها شستشه شود. تأمین آب شرب تمیز و تازه همیشه اهمیت دارد ولی اهمیت آن در دوره پرریزی دو چندان میشود.
اسیدهای چرب موجب لغزندگی بافت پوست و فولیکولها میشوند بنابراین پر راحت تر از پوست بیرون می آید. روشهای مختلفی برای تقویت جیره طوطی ها با اسیدهای چرب وجود دارد. بهتر است. جیره مصرفی توازن مناسبی از اسیدهای چرب امگا ۳ و امگا ۶ داشته باشد. تخم آفتابگردان غنی از اسیدهای چرب امگا ۶ هستند و باید با منابعی از قبیل تخم کتان متوازن شوند. تخم کتان منبع غنیاز اسیدهای چرب امگا ۳ است و توسط اغلب طوطی ها کوچک و حتی برخی طوطی های بزرگ پذیرفته میشود. ولی نباید در این دوران چربی و غذاهای گرمیزیادی داده شود.
بهداشت پرریزی:
آب تنی روش مناسبی برای مرطوب نگه داشتن و نرم کردن غلاف پرها است و در نتیجه پرها راحت تر میافتند بهداشت پرریزی از طریق آب تنی از مواردی است که اغلب مورد غفلت پرورش دهندگان طوطی قرار میگیرد. در آب حمام طوطی اغلب از لانولین یا دیگر مواد استفاده می شود تا پرها نرم و براق شوند بهتر است طوطی ها یک بار در هفته آب تنی کنند. می توان از آب معمولی استفاده کرد. روشهای مختلف آب تنی از قبیل ظرف آب و آب پاشی روی آنها استفاده میشود.
(آموزش حمام کردن در در بخش پست های آموزشی ببینید)
توجه پرریزی فرایند تنش آوری است و لازم است طوطی در این زمان آرام نگه داشته شود. به این دلیل زمان های بیش تری برای آرامش و فضایی با نور کمتر به آنها داده میشود تا انرژی مصرفی صرف روییدن پرها شود. ممکن است طوطی در زمان تولک دچار خارش شود و دائماً پرهای جدیدش را آرایش کند. غلاف پرهای جدید نسبت به فشار حساس است و لمس پر در حال رشد ممکن است باعث ایجاد درد در پرنده شود. بنابراین نباید از این نظر طوطی را کمک کرده و او را خاراند و هنگام نوازش طوطی مراقب جوانه های پرهای تازه باشید!. در این موارد پرهای خونی را شناسایی کرده و آن مناطق را نوازش نکنید.
پرهای پرواز در حال رشد نسبت به قیچی شدن یا شکستگی حساس هستند به ویژه اینکه برای جلوگیری از پرواز آنها قیچی شده باشد. قیچی کردن نامناسب پرها موجب خونریزی می شود به طوری که حتی خون روی پر و بال آنها جاری میگردد. توصیه نمیشود این پرها بیرون کشیده شوند زیرا قادر به کنترل خون ریزی نخواهیم بود برای مهار آن از پودر انعقاد خون و یا آرد معمولی یا آرد ذرت استفاده کرده و با فشار محل خونین پر را نگه میداریم در این مواقع طوطی به حالت استراحت کامل در آید و دائماً به خونریزی پر توجه شود. در صورت حاد بودن آن به دامپزشک مراجعه شود.